Shahed University

Common Pictorial Elements of Mystical Shiite Concepts in Persian Painting and Architecture (Case Study: Imam Hassans First Sermon on Characteristics of an Infallible Imam)

Khashayar Ghazizadeh | Marzie Alipour | Parviz Eghbali | iraj dadashi

URL :   http://research.shahed.ac.ir/WSR/WebPages/Report/PaperView.aspx?PaperID=159001
Date :  2021/04/21
Publish in :    نگره

Link :  http://negareh.shahed.ac.ir/article_3373_42c38281e132818d7540db84eb3d8a1e.pdf
Keywords :نگاره سخنراني امام‌حسن‌(ع) مفاهيم عرفاني‌شيعي نگارگري دوره صفوي معماري صفوي احسن‎‌الکبار

Abstract :
نگارگری به عنوان یکی از جلوه‌های هنراسلامی، سیر تحول ‌معنوی خود را از فرهنگ حاکم‌ برجامعه گرفته و در بخشی از اثار با اتکا به هندسه معماری اسلامی فضایی متناسب با ان معانی ایجاد نموده‌است. از انجایی‌که نگارگران به‌طور معمول و متناسب با موضوع اثار خود از فضاها و تزیینات واقعی وعینی موجود در معماری زمان خویش برای طراحی اثارشان بهره ‌برده‌اند، لذا کشف و تاویل معانی انها می تواند تاثیر شگرف اموزش‌های معنوی را بر ابعاد مختلف زندگی ان دوره نشان دهد. متن حاضر نیز با هدف شناسایی چگونگی بازتاب عناصر معماری در نگارگری انجام شده و بدین منظور مشترکات ساختاری و مفهومی نگاره «اولین سخنرانی امام حسن(ع) درباره شناخت امام معصوم» و معماری دوره صفویه مورد بررسی قرار گرفته، تا عوامل موثر بر کاربرد انها و همچنین مفاهیم و ماهیت باطنی نهفته در ان‌ها مشخص شود. بر این اساس مقاله در پی پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها است که مهم‌ترین فضاها و تزیینات واقعی موجود در معماری که در طراحی نگاره‌ مورد پژوهش بکار رفته‌اند، کدامند؟ ایا ارتباطی میان کاربرد این عناصر ساختاری با مفاهیم عرفانی شیعی دوره صفویه بازتاب یافته در نگاره وجود دارد؟ بنابراین پژوهش حاضر بر اساس ماهیت توصیفی- تحلیلی با رویکرد تفسیری و تطبیقی انجام شده و اطلاعات ان از طریق مطالعات کتابخانه‌ای- اسنادی گرداوری شده است. نتایج پژوهش علاوه بر اینکه بر انطباق و پیوند ساختاری و مفهومی نقوش هندسی این نگاره با تزیینات و فضاهای معماری بناهای هم عصر ان تاکید دارند، مبین این امر هستند که نگاره‌ با توجه به مفاهیم عمیق عرفانی نهفته در اعداد، نقوش هندسی و رنگ‌هایی که در تزیینات و فضاهای ان‌ بکار رفته‌است، مفاهیمی از مذهب تشیع را به‌صورت نمادین به‌نمایش گذاشته‌است.